Skok: Mój domowy wulkan
Scenariusz warsztatów biblioterapeutycznych z wykorzystaniem książki "Skok" — dla dzieci 6-10 lat, które potrzebują wsparcia w rozumieniu i wyrażaniu emocji, szczególnie w kontekście nadpobudliwości i ADHD.
60-75 minut
Dzieci 6-10 lat (max 12 osób)
Emocje, ADHD, harmonia rodzinna
Cele warsztatów
- Rozpoznawanie i nazywanie własnych emocji oraz potrzeb
- Zrozumienie, że nadpobudliwość/energia to część osobowości, nie wada
- Oswojenie metafory "skaczącego domu" jako sposobu na mówienie o ADHD
- Nauczenie się strategii radzenia sobie z nadmiarem energii
- Budowanie empatii wobec siebie i innych członków rodziny
Materiały i przygotowanie
Potrzebne materiały:
- Książka "Skok"
- Kolorowe kartki (A4 i A5)
- Kredki, mazaki, flamastry
- Duży arkusz papieru lub tablica flipchart
- Piłka miękka lub worek z grochem (do aktywności ruchowej)
- Balony (opcjonalnie, do wizualizacji emocji)
- Karteczki samoprzylepne (post-it)
Przygotowanie sali:
- Przestrzeń pozwalająca na swobodny ruch (skoki, bieganie)
- Krzesła w kręgu lub poduszki na podłodze
- Wolna przestrzeń do aktywności grupowych
Przebieg warsztatów
I. Powitanie i rozgrzewka ruchowa (10 minut)
Aktywność: "Jak dziś się czuję?"
Dzieci siadają w kręgu. Prowadzący tłumaczy, że dziś będziemy rozmawiać o emocjach i energii, która czasem jest w nas taka duża, że chce "skakać".
Rozgrzewka ruchowa:
- Każde dziecko pokazuje ruchem, jak się dziś czuje (np. skoki = energia, powolne ruchy = zmęczenie)
- Grupa powtarza za danym dzieckiem jego ruch
- Prowadzący pyta: "Co oznacza twój ruch? Jak się dziś czujesz?"
Cel: Oswojenie z tematem emocji, pozwolenie na ruch od początku zajęć
II. Czytanie książki "Skok" z przerwami (20 minut)
Wrażeniowe czytanie z interakcją
Prowadzący czyta książkę, robiąc przerwy w kluczowych momentach, by zadać pytania lub zachęcić dzieci do krótkiej aktywności.
Punkt przerwania 1: Gdy dom zaczyna skakać
- Pytanie: "Czy waszemu domowi zdarza się czasem 'skakać'? Kiedy?"
- Aktywność: Dzieci robią kilka skoków na miejscu, naśladując Dom
Punkt przerwania 2: Projekt o wulkanach i napięcie podczas odrabiania lekcji
- Pytanie: "Czy było u was tak, że wszystko szło nie tak, jak powinno? Co wtedy czuliście?"
- Aktywność: Dzieci rysują szybki szkic "wulkanu emocji" — co sprawia, że emocje wybuchają
Punkt przerwania 3: Babcia mówi, że mama jest "przeradowana"
- Pytanie: "Co to znaczy być 'przeradowanym'? Czy dorośli w waszym domu też tak się czują?"
- Dyskusja: Prowadzący tłumaczy, że wszyscy w rodzinie mają swoje potrzeby
Punkt przerwania 4: Kolacja i rozmowa o "ciężkiej głowie"
- Pytanie: "Co to znaczy 'ciężka głowa'? Kiedy jest wam ciężko?"
- Aktywność: Dzieci podają przykłady sytuacji, gdy czują "ciężar"
Cel: Emocjonalne zaangażowanie w historię, oswojenie z językiem metafor
III. Rozmowa poczytaniowa: "Mój skaczący dom" (15 minut)
Pytania do refleksji
Dzieci siadają w kręgu. Prowadzący zadaje pytania otwarte:
- 1. Dlaczego Dom skacze?
Odpowiedź: Bo potrzebuje ruchu, energii, zabawy — tak jak niektóre dzieci
- 2. Czy skakanie Domu to coś złego?
Odpowiedź: Nie, to część jego natury. Ale trzeba się nauczyć z nim żyć
- 3. Co pomogło rodzinie w książce?
Odpowiedź: Rozmowa, zrozumienie potrzeb, nowe zasady
- 4. Czy znacie kogoś, kto ma "skaczący dom" w sobie?
Prowadzący zachęca do empatii: wszyscy mamy różne potrzeby
Cel: Budowanie rozumienia i akceptacji dla siebie i innych
IV. Aktywność twórcza: "Mój wulkan emocji" (20 minut)
Warsztat plastyczny
Każde dziecko dostaje kolorową kartkę i kredki. Zadanie: narysować swój "wulkan emocji".
Instrukcja dla dzieci:
- Narysuj wulkan
- W środku napisz/narysuj, co sprawia, że "wulkan" w tobie narasta (np. zmęczenie, za dużo zadań, kłótnie)
- Na zewnątrz wulkanu napisz, co dzieje się, gdy wybuchnie (np. płacz, krzyk, zamknięcie się w pokoju)
- Przy wulkanie narysuj, co pomaga ci się "ochłodzić" (np. przytulenie, spacer, zabawa z psem)
Po zakończeniu rysowania:
- Dzieci w parach opowiadają sobie o swoich wulkanach
- Prowadzący zaprasza chętne dzieci do pokazania prac całej grupie
Cel: Rozpoznanie własnych wyzwalaczy emocjonalnych i strategii radzenia sobie
V. Gra ruchowa: "Skok na wulkan" (10 minut)
Aktywność ruchowa z elementami mindfulness
Przebieg gry:
- 1. Dzieci stoją w kręgu. Prowadzący mówi: "Nasz dom bardzo chce skakać!"
- 2. Wszyscy razem wykonują 10 skoków (uwalnianie energii)
- 3. Prowadzący mówi: "Ale teraz dom potrzebuje odpoczynku" — dzieci siadają i robią 3 głębokie oddechy
- 4. Powtarzamy cykl 3-4 razy, za każdym razem zmieniając rodzaj ruchu (skoki, podskoki, tupanie, machanie rękoma)
Wariant z balonami (opcjonalnie):
- Każde dziecko dostaje balon (symbol emocji)
- Prowadzący: "Co się stanie, gdy balon napompujemy za mocno?" (wybuchnie)
- Dzieci dmuchają balony, ale kontrolują intensywność
- Dyskusja: Tak jak balon, nasze emocje potrzebują miejsca, ale też kontroli
Cel: Połączenie ruchu z regulacją emocji, nauka kontrolowanego uwalniania energii
VI. Zakończenie: "Nowe zasady dla mojego domu" (5 minut)
Podsumowanie i refleksja
Dzieci siadają w kręgu. Prowadzący pyta:
- "Co dziś odkryłeś/odkryłaś o sobie?"
- "Czego chcesz więcej/mniej w swoim 'skaczącym domu'?"
Zadanie do domu (opcjonalnie):
- Zorganizuj z rodziną "nieidealną kolację" — taką, na której każdy może powiedzieć, czego potrzebuje
- Zapytaj rodziców: "Czy nasz dom czasem skacze? Co wtedy czujecie?"
Cel: Przeniesienie doświadczeń warsztatowych do codziennego życia rodzinnego
Wskazówki dla prowadzącego
- Bądź elastyczny: Dzieci z ADHD potrzebują ruchu — pozwól na krótkie przerwy, jeśli grupa jest niespokoja
- Normalizuj emocje: Podkreślaj, że "skakanie" to nie wada, tylko część osobowości
- Język bez osądu: Używaj metafor z książki (skaczący dom, wulkan), unikaj etykiet ("niegrzeczne dziecko")
- Buduj empatię: Pokaż, że wszyscy w rodzinie mają potrzeby — dzieci, rodzice, rodzeństwo
- Zachęcaj do dialogu z rodzicami: Warsztaty to otwarcie rozmowy, którą warto kontynuować w domu
Poznaj książkę "Skok"
Gotowy scenariusz to tylko początek! Książka "Skok" to wspaniałe narzędzie do pracy z dziećmi nad emocjami, akceptacją siebie i budowaniem harmonii rodzinnej.