Przewodnik

Najlepsze książki terapeutyczne dla młodzieży

Literatura young adult (YA) to jeden z najważniejszych nurtów biblioterapeutycznych. Te tytuły są sprawdzone w pracy z nastolatkami — dobrane według kryteriów terapeutycznych, nie tylko literackich.

Redakcja28 marca 20269 min czytania

Ważna informacja o trudnych treściach

Część tytułów w tym zestawieniu zawiera trudne treści — śmierć, trauma, zaburzenia psychiczne, przemoc seksualna. Są one zamieszczone, ponieważ mają udowodnioną wartość terapeutyczną, ale wymagają prowadzenia rozmowy przez dorosłego po lekturze. Sprawdź opisy i oznaczenia przy każdym tytule.

Depresja i zdrowie psychiczne

Wszystkie jasne miejsca

Jennifer Niven

★★★★★

Historia Violet i Fincha — depresja i myśli samobójcze pokazane z niezwykłą wrażliwością. Jedna z najważniejszych książek YA o zdrowiu psychicznym. Uwaga: silne treści, zalecana rozmowa po lekturze.

Potworny glos

Patrick Ness

★★★★★

Chlopiec, ktory nie moze sie pogodzic z umierającą mamą — o zaprzeczeniu, winie i przyznaniu sie do bolu. Metaforyczny i poruszajacy.

Nieznajomy w lustrze

Ned Vizzini

★★★★★

Autobiograficzna powiesc o hospitalizacji psychiatrycznej 15-latka. Normalizuje szukanie pomocy i pobyt w szpitalu psychiatrycznym.

Perks of Being a Wallflower

Stephen Chbosky

★★★★

Listy Charliego do anonimowego czytelnika — trauma, dorastanie, przyjazn. Jeden z kultowych tytulow YA o zdrowiu psychicznym.

Tożsamość i akceptacja siebie

Simon vs. The Homo Sapiens Agenda

Becky Albertalli

★★★★★

Coming out w cyfrowym swiecie — ciepla, humorystyczna i empatyczna. Jedna z najlepszych ksiazek YA o odkrywaniu tozsamosci seksualnej.

Ciekawy przypadek psa nocna pora

Mark Haddon

★★★★★

Narracja z perspektywy Christophera — chlopca z ASD. Jeden z najslynniejszych literackich portretow spektrum autyzmu. Dla starszej mlodziezy.

Outsiderzy

S.E. Hinton

★★★★★

Pisany przez 16-latke klasyk o tozsamosci, przynaleznosci i wartosci poza klasyfikacjami spolecznymi. Ponadczasowy.

Brzydkie Kaczatko (interpretacja wspolczesna)

H.C. Andersen / rozne adaptacje

★★★★

Klasyk o odmiennosci i odkryciu prawdziwej tozsamosci — szczegolnie istotny dla mlodziezy odrzuconej przez grupy.

Żałoba, strata i sens życia

Gwiazd naszych wina

John Green

★★★★★

Hazel i Augustus — milosc, choroba i szukanie sensu mimo nieodwracalnosci. Jedna z najwazniejszych ksiazek YA o stracie.

Czekajac na Alaske

John Green

★★★★★

Smierc przyjaciolki i pytanie jak sie z tym nauczyc zyc. Filozofia egzystencjalna dla mlodziezy — dostepna i autentyczna.

Rok magicznego myslenia

Joan Didion

★★★★

Dla starszej mlodziezy i doroslych — gleboka autobiograficzna analiza zaloby po naglej smierci meza.

Presja rówieśnicza i relacje

Trzynascie powodow

Jay Asher

★★★★

Kontrowersyjny, ale otwierajacy rozmowe. Uwaga: wymaga aktywnego prowadzenia rozmowy po lekturze ze wzgledu na ryzyko gloryfikacji. Dla starszej mlodziezy pod opieka dorosłego.

Wybierz prawde albo wyzwanie

Nora Zelevansky

★★★★

Cyberbullying i konsekwencje decyzji w mediach spolecznosciowych. Aktualne i realistyczne.

Ktos taki jak ja

Sarah Dessen

★★★★

O toksycznych relacjach i odbudowywaniu granic — dla dziewczat przechodzacych przez trudne zwiazki.

Trauma i resilience

Speak

Laurie Halse Anderson

★★★★★

Klasyk YA o milczeniu po gwalt i odzyskiwaniu glosu. Wymagajacy, ale dla wielu ofiar traum — przelomowy. Tylko z towarzyszeniem dorosłego.

Wszystko jest iluminacja

Jonathan Safran Foer

★★★★

O dziedziczeniu traumy i szukaniu prawdy o rodzinie. Trudny formalnie, ale rewelacyjny dla mlodych czytelnikow zainteresowanych historia i psychologia.

Moc odpornosci

Martin Seligman (adaptacja dla mlodziezy)

★★★★

Non-fiction o budowaniu odpornosci psychicznej — naukowe i przystepne.

Niestandardowe formy — komiksy i graficzne

Fun Home

Alison Bechdel

★★★★★

Graficzna autobiografia o relacji z ojcem, coming out i tozsamosci. Dla starszej mlodziezy 16+.

Marzi

Marzena Sowa

★★★★

Autobiograficzny komiks o dorastaniu w PRL-u — o tozsamosci, pamiec i relacjach rodzinnych.

Daytripper

Fabio Moon, Gabriel Ba

★★★★★

Graficzna opowiesc o sensie zycia i smierci — filozoficzna i piekna wizualnie. Dla starszej mlodziezy.

Jak pracować biblioterapeutycznie z nastolatkiem?

Nie narzucaj lektury

Zaproponuj — nie nakazuj. Nastolatek musi mieć poczucie wyboru.

Czytaj też sam/a

Wspólna lektura lub znajomość treści przez rodzica tworzy wspólny język.

Pytaj o bohatera

Nie pytaj: jak ty się czujesz? — pytaj: co czuł bohater w tej scenie?

Akceptuj niekonwencjonalne formy

Komiks, manga, audiobook — każdy format jest wartościowy biblioterapeutycznie.

Inne zestawienia książek

Gotowe scenariusze do pracy z dziećmi

W naszym narzędziowniku znajdziesz gotowe scenariusze zajęć biblioterapeutycznych — sprawdzone materiały do druku dla nauczycieli, pedagogów i rodziców.

Zobacz scenariusze i materiały